Miejska Biblioteka Publiczna w Ostrołęce.
Miejska Biblioteka Publiczna w Ostrołęce.
Miejska Biblioteka Publiczna w Ostrołęce.
Miejska Biblioteka Publiczna w Ostrołęce.
Miejska Biblioteka Publiczna w Ostrołęce.
Miejska Biblioteka Publiczna w Ostrołęce.
20.03.2015, godz. 18.15 Tematem spotkania będzie twórczość Tadeusza Konwickiego..
Description slide 8.

MIEJSKA BIBLIOTEKA PUBLICZNA W OSTROŁĘCE

w latach 1936 -2016

Z dziejów bibliotekarstwa w Ostrołęce i w powiecie ostrołęcki

Sto sześćdziesiąt lat temu czyli 6 grudnia 1856 r. otwarto w Ostrołęce pierwszą bibliotekę wraz z czytelnią o charakterze publicznym. Była to najstarsza biblioteka tego typu w byłej guberni łomżyńskiej[1]. Księgozbiór biblioteki pochodził z darów miejscowego społeczeństwa i był wyłącznie polski. Została ona zlokalizowana w nowo otwartym budynku szpitala św. Józefa. Był to murowany jednopiętrowy budynek wzniesiony z inicjatywy mieszkańców na placu miejskim obok kościoła farnego.[2]

W lutym 1906 r. rozpoczęła działalność biblioteka i czytelnia na Stacji w budynku kolejowym.[3] Działała ona do roku 1987, kiedy to jej księgozbiór władze PKP przekazały ówczesnej Wojewódzkiej Bibliotece Publicznej, która na jej bazie utworzyła Filię nr 4 na Osiedlu Stacja.[4]

W przededniu wybuchu I wojny światowej w Ostrołęce działały cztery biblioteki publiczne i cztery księgarnie.[5] Oprócz dwóch wyżej wymienionych bibliotek były to: biblioteka prywatna przy księgarni oraz biblioteka prowadzona przez Towarzystwo Muzyczno-Wokalne „Lutnia”.

Odzyskanie niepodległości przez Polskę w 1918 roku stworzyło nowe szanse na rozwój bibliotekarstwa powszechnego. W wyjątkowo trudnej sytuacji gospodarczej kraju próbuje się tworzyć zręby nowoczesnego systemu bibliotecznego i rozbudowy sieci publicznych bibliotek samorządowych. Bardzo ważne zadanie w walce z analfabetyzmem – szczególnie w środowisku wiejskim – postawiono Centralom Bibliotek Powiatowych Sejmików Samorządowych, które wysyłają komplety książek w pierwszej kolejności do wiosek pozbawionych bibliotek. Centrala Bibliotek Ruchomych Wydziału Powiatowego Sejmiku Ostrołęckiego prowadziła punkty biblioteczne w powiecie ostrołęckim zlokalizowane głównie w budynkach szkół powszechnych. W 1930 r. było to 12 punktów w miejscowościach: Białobrzeg Dalszy, Damięty, Dylewo, Jawory, Łęg Starościński, Olszewka, Piski, Troszyn, Wolkowe, Zawady, Żabin oraz w Szkole Powszechnej w Ostrołęce.[6] Natomiast w gminie Łyse działało 5 punktów obsługiwanych przez Centralę Powiatową w Kolnie.

W Ostrołęce i w powiecie ostrołęckim działało w okresie międzywojennym kilkadziesiąt bibliotek, zakładanych przez samorządy, organizacje społeczne, związki wyznaniowe, związki zawodowe, parafie katolickie. Zdecydowana większość z nich miała charakter publiczny, tzn. były otwarte dla szerokich kręgów społecznych, jedynie niektóre z nich pobierały niewielką odpłatność za wypożyczanie i to najczęściej od osób nie będących np. członkami organizacji, która prowadziła bibliotekę. W spisie bibliotek oświatowych, sporządzonym przez Ministerstwo Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego na dzień 1 stycznia 1930 roku, wymienione są następujące biblioteki działające w Ostrołęce[7]:

- Biblioteka Towarzystwa Muzyczno-Wokalno-Dramatycznego „Lutnia” przy ul. Goworowskiej. Liczyła 2319 wol. książek.

- Biblioteka Polskiej Macierzy Szkolnej przy ul. Kościuszki 53. Posiadała 753 tomy i wysyłała komplety ruchome do punktów w Dąbrowach, Krysiakach, Pełtach i Wolkowych.  

- Biblioteka Stowarzyszenia Młodzieży Polskiej Męskiej i Żeńskiej (założona w 1925 r.) z czytelnią, posiadała 430 wol.

- Biblioteka Związku Strzeleckiego przy ul. Kościuszki 56 (założona w 1927 r.) – 156 wol.

- Biblioteka Żydowska im. J. Pereca przy ul. Kościuszki 60. Liczyła 1750 wol. książek i czynna była 7 dni w tygodniu po 2 godz.

- Biblioteka Związku Zawodowego Pracowników Kolejowych na Stacji (założona w 1906 r.). Otrzymywała dodatkowo komplety ruchome książek z Centralnej Biblioteki ZZPK w Warszawie.

Przy Powiatowej Komendzie Policji Państwowej działała biblioteka bezpłatna dla funkcjonariuszy i ich rodzin. Wysyłała ona również ruchome komplety książek do 8 punktów bibliotecznych przy posterunkach policji w powiecie: Czarnia, Czerwin, Goworowo, Kadzidło, Myszyniec, Nakły, Nasiadki, Rzekuń, Troszyn. Bardzo dobrze zaopatrzona była biblioteka w Więzieniu dla więźniów. Posiadała 370 wol. książek i w 1929 r. zarejestrowała 52 czytelników i 1100 wypożyczenia książek. Ponadto księgozbiór biblioteki wzbogacany był o komplety ruchome z Centralnej Biblioteki Więziennej Ministerstwa Sprawiedliwości.

Natomiast w powiecie ostrołęckim[8], oprócz wyżej wymienionych punktów bibliotecznych funkcjonowały biblioteki:

- w Myszyńcu: Biblioteka Stowarzyszenia Młodzieży Polskiej (założona w 1928 r. – 180 wol. książek), Biblioteka Związku Nauczycielstwa Polskiego, Biblioteka Żydowska, Biblioteka Kolejowa i Biblioteka Straży Granicznej.

- w Dąbrowach: Biblioteka Stowarzyszenia Młodzieży Polskiej.

- w Wykrocie: Biblioteka Stowarzyszenia Młodzieży Polskiej )założona w 1928 r.).

- w Goworowie: Biblioteka Parafialna (założona w 1919 r.).

- w Kuninie Szlacheckim: Biblioteka Ochotniczej Straży Pożarnej.

- w Obierwii: Biblioteka Ludowa prowadzona przez SMP w lokalu Szkoły Powszechnej.

- w Olszewce: Biblioteka Koła Młodzieży Wiejskiej (założona w 1929 r.).

         Przed 1939 r. w Ostrołęce działały również inne biblioteki, które nie zostały zarejestrowane w Spisie bibliotek oświatowych. O ich istnieniu wiemy m.in. z pieczątek ocalałych z pożogi wojennej książek[9] i z Wykazu zarejestrowanych bibliotek w sierpniu 1939 r.[10] Były to:

         - Prywatna Biblioteka Chojnowskich

         - Prywatna Biblioteka Jana Radomskiego

- Biblioteka Państwowego Gimnazjum i Liceum Ogólnokształcącego im. Króla Leszczyńskiego

- Biblioteka 5. Pułku Ułanów Zasławskich

- Biblioteka Szkoły Powszechnej

- Biblioteka Związku Nauczycielstwa Polskiego

- Miejska Biblioteka Publiczna im. Marszałka Józefa Piłsudskiego.